Տիգրանակերտ

Տիգրանակերտ, երբեմնի հզոր քաղաք Մեծ Հայքի Աղձնիք նահանգում, պատմական Հայաստանի հինգերորդ մայրաքաղաքը։ Այժմյան Մանուֆարկին գյուղի մոտ են գտնվում Տիգրանակերտ մայրաքաղաքի ավերակները, ժամանակակից Սիլվան քաղաքի մոտակայքում, Դիարբեքիր (պատմական Ամիդ) քաղաքից մոտ 60 կմ հյուսիս-արևելք, Սասնա լեռների հարավային ստորոտին։ Քաղաքը հիմնադրել է հայոց աշխարհակալ արքա Տիգրան Բ Մեծը։ Շարունակել կարդալ “Տիգրանակերտ”

известный винодел Френсис Форд

Известный режиссёр Френсис Форд Коппола, наверное, одним из первых приобрёл свои виноградники в 1975 году, на гонорар от фильма “Крёстный отец”. Приведя заброшенное хозяйство в порядок, сегодня мэтр выпускает около 700 тыс. бутылок вина в год.

На винодельне можно провести целый день с семьёй, а взрослым, посетить ежедневные дегустации, стоимостью 25 долл. на 1 человека.
Возможно пообедать в ресторане Копполы с прекрасным видом на виноградники мэтра. На территории комплекса, в летний период, для посетителей открыт бассейн, а рядом построен павильон из второй части фильма “Крёстный отец”. Павильон используется для проведения различных развлекательных мероприятий. При винодельне работает, пользующийся большой популярностью, небольшой музей с фильмотекой Френсиса Форда Копполы.

Стоимость выпускаемых винодельней вин начинается от 20 долл. США

Հայտնի րեժիսոր Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլա, համենայն դեպս, առաջիններից, ով 1975 թվականին ունեցավ իր խաղողի այգին <<կնքահայր>> ֆիլմի հոնորարից։ Նվերի մեջ տեսնելով լքված տնտեսությունը, այսօր մետրը մեկ տարում արտադրում է մոտավորապես 700000 գինու շիշ։ Գինեգործարանում կարելի է ընտանիքով անցկացնել ամբողջ օրը, իսկ մեծահասակները, այցելել ամենօրյա համտեսման, անձի համար 25 դոլլար արժեքով։ Հնարավոր է ճաշել Կոպպոլայի ռեստորանում, որտեղ հրաշալի տեսարան է բացվում դեպի նրա խաղողի այգիները։ Համալիրի տարածքում, ամռանը, այցելուների համար լողավազան կար, իսկ մոտերքում կառուցված է տաղավար <<կնքահայր>> ֆիլմի երկրորդ մասից։ Տաղավարն օգտագործվում է տարբեր ժամանցային միջոցառումներ կատարելու համար։ Գինեգործարանին կից աշխատում է ճանաչված մի փոքրիկ թանգարան, որտեղ ցուցադրվում է Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլայի ֆիլմերը։

Արտադրվող գինու գինը սկսում է 20 ԱՄՆ դոլլարից։

Ծաղկեվանք

Ծաղկեվանքը կամ Կույս Վարվառան քարանձավում փորած վանք է, Հայաստանի Արա լեռան վրա։ Մոտակա բնակիչները այնտեղ տոնում են թե քրիստոնեական և թե հեթանոսական տոները։

Ծաղկեվանքը գտնվում է Արա լեռան վրա, Կոտայքի մարզում։ Մամռոտ վանքի մեջ կա մի աղբյուր, որն ասվում է թե առողջարար հատկություններ ունի, հատկապես տեսողության կապակցությամբ։ Ջրում ցինկի բազմանշանակալից մակարդակ կա, որը օգնում է տեսողության, ինչպես նաև հոդերի և մկանների ջղաձգության։ Տեղի բնակիչները դրան «Սուրբ ջուր» են անվանում։

Ծաղկեվանքը Կույս Վառվառայի մահարձանն է համարվում։ Իսկ ըստ Վատիկանի՝ Սուրբ Վառվառան ինչպես Սուրբ Քրիստափորը հավանաբար առասպելական գոյություն ունի, իսկ եթե ոչ՝ ապա կամ իր դաժան հոր ձեռքին է զոհվել քրիսոնեություն ընդունելու համար, և կամ հափշտակվել հրեշտակների միջոցով։[5]

Ըստ մի այլ լեգենդի, Ծաղիկ անունով մի կույս աղջիկ էր ապրում։ Հայկական իշխաններից մեկը հավանում է նրան, նրա գեղեցկությանը և ուզում է բռնի տիրանալ նրան։ Ծաղիկը վախենալով փախչում է Արայի լեռ թաքնվելու համար։ Լեռան ստորոտում նա հանդիպում է մի հովվի, ով գառներ էր արածեցնում և խնդրում ոչ մեկին չհայտնել իր տեղը։

Զայրացած իշխանը սկսում է փնտրել Ծաղիկին նրան պատժելու համար, հանդիպում է հովվին, հովիվը վախենում է նրանից և հայտնում Ծաղիկ կույսի տեղը։ Ծաղիկը տեսնելով, որ իշխանը ուր որ է կհասնի իրեն, բարձրանում է հսկա ժայռին և իրեն ներքև նետում։ Այդ պահին մատնիչ հովիվը իր ոչխարներով քարանում է։ Ծաղկի անվամբ էլ Արայի լեռան վրայի մատուռը կոչվում է իր անունով։ Մատուռի կտուրից կաթացող ջուրը համարվում է Ծաղիկ կույսի արցունքները։ Մարդիկ գալիս են և տանում այդ ջրից, հավատալով, որ այն կբուժի իրենց և կենդանիների աչքերը։

Նոթեր Գյումրիից

Ես մարտի 24-ին իմ համադասարանցիների և ընկերների հետ 3 օրով գնացել եմ Գյումի: Ճանապարհին այցելել ենք Արուճի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի։ Եկեղեցին խոնարհված էր, քանի որ գմբեթը չկար և այնտեղ այլևս չեին կատարվում արարողություններ։ Եկեղեցում երգել ենք եկեղեցական երգեր, որոնք մենք սովորել ենք դպրոցում՝ ընկեր Նարինեյի և տիկին Սոֆիայի հետ: Միջավայրի օդն այնքան մաքուր էր, ծառերը կանաչ էին և այդ ամենն ինձ այնքան հարազատ էր, որ իսկույն ճանաչեցի այդ միջավայրի օդն ու բնությունը։

Երբ ժամանեցինք <<Շալե>> հյուրատուն, որտեղ մենք անցկացրեցինք այդ 3 օրը, ճաշեցինք, մի փոքր հանգստացանք և գնացինք հայորդաց տուն, որտեղ մեզ միացան Արևելյան դպրոցի ովորողներն ու ուսուցիչները։ Միասին քայլեցինք Գորկի սադով, որտեղ մենք կատարեցինք միասնական Չարենցյան ընթերցումներ։ Միասին մտանք Սուրբ Ամենափրկիչ և Յոթ վերք եկեղեցիները, որից հետո քայլեցինք Սլոբոդկա փողոցով, տեսանք <<մեր մանկության տանգո>>-ի պատշգամբը։ Այն փլվել էր 1988 թվականի դեկտեմբերյան երկրաշարժի հետևանքով։

Արդեն երկրորդ օրը մենք Իմ Ֆռռիկի արհեստանոց ենք գնացել և տեսել, թե ինչպես են վարպետները գեղեցիկ հնարքներով պտտացնում ֆռռիկը (հոլը)։ Մենք նաև գնեցինք հոլեր, շատերը գնեցին նաև գլուխ կոտրուկ, որի անունն էր <<Տեյմորտակ>>։ Այդ բառը նշանակում է մինչև վերջ։ Խաղի իմաստը՝ հավաքել 1-15 թվերը հերթականությամբ, աճման կարգով։ Հետո գնացինք Ձիթոնցոնց թանգարան։ Այնտեղ տեսանք շատ գեղեցիկ հին իրեր, որոնք Գյումրեցիները օգտագործել են հին ժամանակներում։ Իսկ երեկոյան գնացել ենք Յաղլի հաուս, որ համտեսենք գյումրու յաղլին։ Այն իսկապես համեղ էր։ Իսկ գիշերը մեր հյուրատան տնօրենը՝ ընկեր Անին մեզ համար հետաքրքիր ու զվարճալի խաղ կազմակերպեց, խաղացինք, ֆիլմ նայեցինք և այսքանով ավարտեցինք մեր երկրորդ օրը։ Իսկ երրորդ օրը մեր վերադառնալու օրն էր։ Մինչ մեկնելը մեզ այցելեց ազգագրագետ Կարինե Սահակյանը, ով պատմեց մեզ Զատկի ու Ծառզարդարի մասին։ Վերադառնալուց այցելել ենք ընկեր Անիի կենդանաբուծական ֆերման, որտեղ կային Գամփռներ, Վանակատուներ և մեծ ու փամփլիկ նապաստակներ։ Ճանապարհին մենք մտանք Հառիճավանք և Մաստարա եկեղեցիներ, որից հետո վերադարձանք Երևան։ Շատ հետաքրքիր ու գիտաբնահայրենաերաժշտական 3 օր անցկացրեցինք Գյումրիում։

Ճամփորդություն դեպի Գյումրի քաղաք

Մարտի 23-ին դպրոց պարտեզի 5-րդ և 4-րդ դասարանի սովորողներից մի քանիսով երեք օրով ճամփորդելու ենք Գյումրի: Ես կներկայացնեմ Գյումրու մասին տեղեկություն:

 

Գյումրի

Գյումրին բնակչության քանակով ու մշակութային նշանակությամբ Հայաստանի երկրորդ քաղաքն է, գտնվում է հյուսիսարևմտյան մասում՝ Շիրակի մարզում, Ախուրյան գետի ձախ ափին, Երևանից 126 կմ հեռավորության վրա։ Տարածքը՝ 3626 հա։ 2015 թ. դրությամբ ունեցել է 118 հազար բնակիչ, ծովի մակարդակից բարձր է ավելի քան 1500 մ։ Քաղաքի կարգավիճակ ունի 1837 թ․-ից։

Արևմտյան մասը բարձրադիր է՝ կազմված երկու սեղանաձև բարձունքներից։ Ռելիեֆը հարթավայրային է, քիչ մասնատված, ծածկված 300 — 350 մ հաստությամբ լճագետային ու հրաբխային նստվածքներով։ Կլիման ցամաքային է, համեմատաբար տաք ամառներով ու ցուրտ ձմեռներով։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 7 °C է, հունվարինը՝ — 8 °C (նվազագույնը՝ — 35 °C), հուլիսինը՝ 20 °C (առավելագույնը՝ 34 °C)։ Տարեկան տեղումները 500 մմ են։ Գտնվում է 8-9 բալանոց սեյսմիկ գոտում։ Վերջին ուժեղ երկրաշարժը տեղի է ունեցել 1988 թ. դեկտեմբերի 7-ին։ Նախորդ երկրաշարժը տեղի է ունեցել 1926 թ. հոկտեմբերի 22-ին։

Զինանշան և դրոշ

Զինանշանը հաստատվել է 2001 թվականին։ Զինանշանի վրայի պատկերներն ունեն հետևյալ նշանակությունը.

  • Հովազը Բագրատունիների զինանշանն է։ Վերջիններիս նստավայրը եղել է Շիրակի մարզում։
  • Կամարը, Արագած սարը և եկեղեցին արտահայտում են Գյումրի քաղաքին բնորոշ բնության և ճարտարապետական տարրերը։
  • Լուսավորիչի կանթեղ, ըստ լեգենդի Լուսավորիչի կանթեղն այրվում է Արագածի գագաթների միջև։
  • Ուղղալարը խորհրդանշում է արհեստները և ճշտապահությունը։
  • Ցորենի հասկերը խորհրդանշում են լիությունը։
  • Գիրքն ու քնարը հանդիսանում են կրթության ու գիտության, արվեստի ու մշակույթի խորհրդանիշներ։

Կլկլանի (Մուշուրբայի) արձանը

Քաղաքի խորհրդանիշ է համարվում նաև մուշուրբան: 21-րդ դարում գյումրեցիների մոտ սովորություն էր դարձել հյուրերին մուշուրբա նվիրելը (մուշուրբան պղնձե ջրաման է, որի մեջ ջուրը պահում է իր սառնությունը և խմելիս կլկլոց է լսվում, որի համար էլ անվանում են կլկլան)։ 2013 թվականին Գյումրիում կանգնեցվել է Մուշուրբայի արձանը։

Ճամփորդություն դեպի Կոշ գյուղ

Այս ամիս մենք գնալու ենք Կոշ գյուղ, ինչպես նաև Կոշի ամրոցն ու եկեղեցին։ Հիմա կներկայացնեմ մեր գնալու վայրերի մասին տեղեկություններ։

Նախ Երևան-Կոշ ճանապարհը google map-ի տվյալներով

Երևան Կոշ

 

Կոշ ամրոց

Արագածոտնի մարզի Աշտարակի տարածաշրջանի Կոշ գյուղից հյուսիս բլրի գագաթին գտնվում է մի ամրոց, որը կրում է Կոշ անունը, այն թվագրվում է 13-րդ դարով։ Ամրոցն ունի ուղղանկյուն, անկյուներով hատակագիծ, կառուցված է մաքուր տաշած տուֆի խոշոր քարերով, իսկ ստորին մասը՝ կոպտատաշ բազալտով։

Կոշ գյուղից հարավ գտնվում է կարմիր տուֆից կերտված խաչքար-հուշարձան 1195 թվականին բարձրությունը 6,8մ։ Ըստ արձանագրության՝ նվիրված է Արագածոտնի գավառը սելջուկյան թուրքերից ազատագրելուն։

 

Կոշ գյուղ

Կոշ, գյուղ ՀՀ Արագածոտնի մարզի Աշտարակ տարածաշրջանի Կոշ համայնքում։ Կոշը գտնվում է մարզկենտրոնից 18 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1250 մ։

Գյուղի բնակչություն

Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1970 1978 2001 2004
Բնակիչ 90 163 891 1218 1873 1911 1988 2756 3125

 

Իսկ հիմա Կոշում գտնվող եկեղեցիների մասին

Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին (VII դ.) կառուցված է դեղնակարմրավուն և դարչնագույն սրբատաշ տուֆից։ Փոքր, խաչաձև գմբեթավոր հորինվածք է արևելքից՝ կիսաշրջան, մյուս երեք կողմերից՝ ուղղանկյուն թևերով։ Ավագ խորանի երկու կողմերին ավանդատներ են, որոնցից հարավայինն ունի գլանաձև, իսկ հյուսիսայինը՝ խաչվող թաղերով ծածկ։ Գմբեթատակ քառակուսուց անցումը գմբեթի թմբուկին (չի պահպանվել) իրականացված է տրոմպների միջոցով։ Եկեղեցին ունի հարուստ դեկորատիվ հարդարանք։ Ինտերիերը որմնանկարազարդ է։ Համեմատաբար լավ է պահպանվել Քրիստոսի փառաբանության պատկերը բեմի գմբեթարդում։

Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցուց արևելք գտնվում են սրբատաշ կարմիր տուֆից կառուցված մատուռի հիմնապատերը, դեպի արևմուտք՝ XIII դարի խաչքարերով հարուստ գերեզմանոց՝ դարչնագույն սրբատաշ տուֆից շինված փոքր մատուռով, իսկ հյուսիս-արևմուտքում՝ միջնադարյան ինժեներական կառույց՝ կոպիտ մշակված բազալտից, կրաշաղախով շինված և ներսից սվաղված ջրամբար։ Այն թաղածածկ է՝ կալունակների վրա նստող երեք թաղակիր կամարներով։ Ներքին չափերն են 4,8 մ X 13,5 մ, բարձրությունը՝ 2,8 մ, պատերի լայնությունը՝ 1,45 մ։ Կոշում գտնվում են միանավ, թաղածածկ Գրիգոր Լուսավորիչ (XIII-XIV դդ.), Սուրբ Գևորգ (XIX դ.) եկեղեցիները, ձիթհան (XVIII դ.)։

 

Տեղեկությունների աղբյուրը՝ Վիքիպեդիա Ազատ հանրագիտարան

Իմ թաղամասի խնդիրները

Ես ապրում եմ Ավանում։ Այնտեղ կառուցվում են նորակառույց շենքեր, դրա պատճառով մեր թաղամասը լի է փոշով։ Շինարարները շենք կառուցելիս բարձր ձայներ են հանում ու փոշով լցնում մեր թաղամասը։ Ես այս հարցը կլուծեի այսպես։ Շինարարներին կասեի, որ լինեին մի քիչ ավելի կոկիկ, զգույշ, որովհետև աղտոտում են տարածքը։ Ավելացնեմ նաև, որ երեխաների համար քիչ են խաղային տարածքները։ Ավանի բնակիչները կարծում են, որ պետք է ավելացնել բնակչությունը Ավանում, ավելացնել շենքերը, բայց դրա հետ մեկ տեղ, չեն մտածում աղբի մասին։